Κεφαλαιο 5 – Περα Απο Τη Χορτοφαγια

«Αν κάποιος Μου προσφέρει, με αγάπη και αφοσίωση, ένα φύλλο, ένα λουλούδι, ένα φρούτο και νερό, θα δεχτώ την προσφορά του».
Μπάγκαβαντ-γκίτα (9.26)

Εκτός από τους λόγους υγιεινής, ψυχολογίας, οικονομίας, ηθικής και το κάρμα, η ανώτερη, πνευματική διάσταση της χορτοφαγίας είναι πως μας βοηθά να αναπτύξουμε την φυσική αγάπη μας για τον Θεό.
Οταν οι άνθρωποι πάνε στο σούπερ-μάρκετ, ξεχνούν ένα βασικό γεγονός: δεν είναι ο άνθρωπος αλλά ο Θεός που παράγει την τροφή. Πράγματι, η τροφή μεγαλώνει με μυστηριώδη τρόπο. Φυτεύουμε έναν μικρό σπόρο στην γη που φυτρώνει και αναπτύσσεται χάρη σε μια μυστηρώδη ζωτική δύναμη που υπάρχει μέσα του —μια ντοματιά παράγει δεκάδες νόστιμες κατακόκκινες ντομάτες, μια μηλιά παράγει πολλά γλυκά μήλα. Οι επιστημονικές έρευνες δεν ανακάλυψαν κάτι τόσο εκπληκτικό όσο η απλούστερη δημιουργία του Θεού.
Αλλά αντί να παραδεχτούν την ύπαρξη μιας ανώτερης εξυπνάδας, οι επιστήμονες παραπλανούν τον κόσμο με τις θεωρίες τους για την χημική εξέλιξη. Χωρίς να παρουσιάζουν ουσιώδεις αποδείξεις, ισχυρίζονται πως η ζωή προέρχεται από χημικά στοιχεία. Ομως, δεν είναι σε θέση να χρησιμοποιήσουν αυτά τα χημικά στοιχεία για να δημιουργήσουν ένα σπέρμα που θα δώσει ένα στάχυ σιταριού, που με την σειρά του θα παράγει άλλα σπέρματα που θα δώσουν εκατοντάδες στάχυα σιταριού. Αν παραδεχτούμε πως η ζωή προέρχεται από τη ζωή, θα καταλάβουμε αμέσως πως κάθε μορφή ζωής παράγεται από την ίδια ζωτική πηγή, τον Υπέρτατο Κύριο, που είναι Ενας. Οι μουσουλμάνοι Τον αποκαλούν Αλλαχ, οι Ιουδαίοι Γιαχβέ, οι Χριστιανοί Ιεχωβά και οι ακόλουθοι των Βεντα Κρίσνα.
Ετσι, το λιγότερο που μπορούμε να κάνουμε, από ευγνωμοσύνη, είναι να προσφέρουμε το φαγητό στον Θεό. Κάθε θρησκεία περιγράφει αυτή την τελετή της ευχαριστίας. Αλλά το πνευματικό μονοπάτι που συνιστούν οι Βεντα είναι μοναδικό, γιατί αυτή η προσφορά τροφής στον Κύριο είναι μέρος του ανώτερου γιόγκα που μας βοηθά να αναπτύξουμε τη σχέση μας με το Θεό. Αυτό το μονοπάτι ονομάζεται μπάκτι-γιόγκα.
Αρχικά, στον πνευματικό κόσμο κάθε ψυχή είχε μια στενή σχέση με τον Θεό, και σύμφωνα με τις Βεντα, ο βασικός σκοπός της ζωής είναι να ζωντανέψουμε αυτή τη χαμένη σχέση. Η Σρίμαντ- Μπάγκαβαταμ,  ένα κλασικό έργο στη Σανσκριτική γλώσσα που θεωρείται το ώριμο φρούτο του δέντρου της βεδικής γνώσης, δηλώνει: «Η μορφή της ανθρώπινης ζωής προσφέρει σε όλους την δυνατότητα να επιστρέψουν στο Θεό. Γι’αυτό όσοι αποκτούν την ανθρώπινη μορφή οφείλουν να απασχοληθούν στην υπηρεσία αφοσίωσης». Η υπηρεσία αφοσίωσης, το μπάκτι-γιόγκα είναι το ανώτερο γιόγκα. Ο Κρίσνα, ο δάσκαλος όλων των γιόγκα, αφού απαρίθμησε όλα τα είδη του γιόγκα δηλώνει στην Μπάγκαβαντ-γκίτα : «Από όλους τους γιόγκι, αυτός που, με μεγάλη πίστη μένει σταθερός σε Μένα και Με λατρεύει υπηρετώντας Με με αγάπη (μπάκτι ), είναι ο καλύτερος και είναι περισσότερο δεμένος μαζί Μου με μια σχέση στενή.» Και συνεχίζει: «Ενας, μπορεί να Με καταλάβει όπως Είμαι, μπορεί να καταλάβει την Υπέρτατη Προσωπικότητα της Θεότητας, μόνο μέσω της υπηρεσίας αφοσίωσης. Κι όταν Με συνειδητοποιήσει τέλεια, μπορεί να εισέλθει στο βασίλειο του Θεού.»

Το γιόγκα της τροφής

Ο Κύριος λέει για το μπάκτι-γιόγκα, το γιόγκα της αφοσίωσης: «Οτι κάνεις, ότι τρως και ότι δίνεις, καθώς επίσης κάθε ασκητισμό που εκτελείς, πρέπει να τα προσφέρεις όλα σε Μένα». Ετσι, η προσφορά είναι αναπόσπαστο μέρος του μπάκτι  γιόγκα. Ο Κρίσνα δεν αναφέρει το κρέας, το ψάρι ή τα αυγά, γι’αυτό ο αφοσιωμένος υπηρέτης δεν τα προσφέρει. Προσφέρει μόνο την αγάπη του, μαζί με αγνές τροφές. Σίγουρα δεν προσφέρει σφαγμένα ζώα.
Σε άλλες θρησκείες ο κόσμος ζητά από το Θεό να τους δώσει τροφή (δώσε μας το καθημερινό μας ψωμί), αλλά ο αφοσιωμένος υπηρέτης που έχει επίγνωση του Κρίσνα, προσφέρει τροφή στον Θεό για να εκφράσει την αγάπη του. Ακόμη και στις καθημερινές σχέσεις, η προετοιμασία του γεύματος είναι ένδειξη αγάπης. Δεν εκτιμούμε μόνο το γεύμα, αλλά κυρίως την αγάπη και το ενδιαφέρον που έδειξε όποιος το ετοίμασε. Παρόμοια, η προσφορά του φαγητού στον Θεό έχει σκοπό να μας βοηθήσει να αυξήσουμε την αγάπη και την αφοσίωσή μας προς το πρόσωπο Του. Φυσικά, είναι πολύ δύσκολο να αγαπήσουμε κάποιον που δεν έχουμε δει. Ευτυχώς οι βεδικές γραφές, μοναδικές στον κόσμο, περιγράφουν με λεπτομέρεια τα προσωπικά χαρακτηριστικά του Θεού.
Οι Βεντα δεν είναι ασαφείς όταν περιγράφουν τον Θεό. Οι γραφές άλλων θρησκειών περιγράφουν με λίγα λόγια τον Θεό ως Υπέρτατο Πατέρα, αλλά δεν μας πληροφορούν για την προσωπικότητά Του. Ο Χριστός είναι γιος του Θεού και ο Μωάμεθ προφήτης του Θεού. Αλλά ο Θεός ποιος είναι; Εμφανίζεται άμεσα —όπως μια φωνή στον ουρανό, μια φλεγόμενη βάτος και ούτω καθεξής.
Αλλά αν δεχτούμε πως ο Θεός μας έχει δημιουργήσει, δεν υπάρχει λόγος να αρνηθούμε πως κατέχει τα χαρακτηριστικά ενός ατόμου, πως έχει μορφή και εμφάνιση και αισθητήρια όργανα. Είναι άλογη η άποψη πως ένα πλάσμα μπορεί να ξεπεράσει τον δημιουργό του: αν μόνο εμείς είχαμε μορφή και προσωπικότητα θα είμασταν ανώτεροι από τον Θεό που δεν έχει. Οπως εμείς είμαστε πρόσωπα, έτσι ο Θεός είναι πρόσωπο, είναι το Υπέρτατο Πρόσωπο, με μορφή πνευματική, απίστευτα δυνατή, που όμως δεν αλλάζει το γεγονός πως Αυτός είναι ένα πρόσωπο. Πράγματι, λέγεται πως έχουμε δημιουργηθεί «καθ’εικόνα και καθ’ομοίωσην Του». Οι Δυτικοί καλλιτέχνες απεικονίζουν τον Θεό σαν έναν ηλικιωμένο γέροντα με γενειάδα, αλλά οι βεδικές γραφές της Ινδίας περιγράφουν την προσωπικότητα του Θεού διαφορετικά: Ο Θεός παραμένει πάντα νέος και κατέχει θαυμαστές πνευματικές ποιότητες που ελκύουν το νου των απελευθερωμένων ψυχών. Είναι ο Υπέρτατος ζωγράφος, ο Υπέρτατος μουσικός, μιλά με τρόπο θαυμαστό και κατέχει εξυπνάδα, χιούμορ και απέραντη ευφυΐα. Συναστρέφεται τους αιώνιους συντρόφους Του, επιδεικνύωντας υπερβατικές διασκεδάσεις ασύγκριτης ομορφιάς. Οι περιγραφές των ελκυστικών χαρακτηριστικών της Προσωπικότητας του Θεού, που βρίσκονται στις Βεντα, είναι ατέλειωτες. Γι’ αυτό ο Κύριος ονομάζεται Κρίσνα, «άπειρα ελκυστικός». Αν αντιληφθούμε την προσωπική ταυτότητα του Θεού, είναι πιο εύκολο να διαλογιστούμε πάνω στο πρόσωπό Του, ιδιαίτερα όταν Του προσφέρουμε τροφή.
Επειδή ο Κρίσνα είναι παντοδύναμος και η φύση Του είναι πνευματική, ότι έρχεται σε επαφή μαζί Του γίνεται αγνό και πνευματικό. Στον κόσμο της φύσης ορισμένα στοιχεία έχουν τη δυνατότητα να εξαγνίζουν διάφορες ουσίες, όπως για παράδειγμα, ο ήλιος μπορεί να εξαγνίσει το νερό μιας μολυσμένης λίμνης. Αν ο ήλιος, που είναι μέρος του υλικού κόσμου, έχει τέτοια δύναμη, μπορούμε να φανταστούμε την εξαγνιστική δύναμη που έχει η Υπέρτατη Προσωπικότητα της Θεότητας που, χωρίς προσπάθεια, έχει δημιουργήσει εκατομμύρια ήλιους.

Πνευματική τροφή

Με τις απέραντες υπερβατικές ενέργειές Του, ο Κρίσνα μπορεί να μεταβάλλει την ύλη σε πνεύμα. Αν βάλουμε ένα κομμάτι σίδηρο στη φωτιά, το σίδηρο θα κοκκινήσει, θα πυρώσει και θα συγκεντρώσει όλα τα χαρακτηριστικά της φωτιάς. Παρόμοια, η υλική ουσία της τροφής που προσφέρεται στον Κρίσνα μετατρέπεται σε πνευματική. Τότε η τροφή ονομάζεται πρασάνταμ, που στα Σανσκριτικά σημαίνει «έλεος του Κυρίου».
Το πρασάνταμ είναι μια από τις βασικές αρχές του μπάκτι-γιόγκα που διαφέρει από τα άλλα είδη γιόγκα, επειδή δεν έχει σκοπό την εκμηδένιση των αισθήσεων αλλά την απασχόλησή τους σε πνευματικές δραστηριότητες. Για παράδειγμα, η γλώσσα γεύεται το γευστικό φαγητό που προσφέρθηκε στον Κρίσνα. Ετσι, οι αισθήσεις πνευματικοποιούνται και ελκύονται από θεϊκές απολαύσεις που υπερβαίνουν κάθε υλική εμπειρία.
Οι βεδικές γραφές περιγράφουν σε πολλά σημεία το πρασάνταμ και τα αποτελέσματά του.
Ο Σρι Τσετανια, μια ενσάρκωση του Κυρίου που εμφανίστηκε στην Ινδία πριν 500 χρόνια, είπε: «Εχουμε γευτεί αυτές τις υλικές ουσίες. Αλλά τώρα αυτά τα ίδια συστατικά είναι εξαιρετικά γευστικά και ευωδιαστά. Αν δοκιμάσετε, θα καταλάβετε την διαφορά. Εκτός από την γεύση, η μυρωδιά επίσης ευχαριστεί το νου, που λησμονά κάθε άλλη γλύκα. Φαίνεται πως το πνευματικό νέκταρ από τα χείλη του Κρίσνα, άγγιξε αυτές τις συνηθισμένες ουσίες και τους έδωσε πνευματικές ποιότητες».
Η τελειότητα της χορτοφαγίας είναι να τρώμε τροφή που έχει προσφερθεί στον Κρίσνα. Η χορτοφαγία δεν είναι μεγάλο κατόρθωμα: οι πίθηκοι και τα περιστέρια είναι επίσης χορτοφάγοι. Οι Βεντα μας πληροφορούν πως ο σκοπός της ανθρώπινης ζωής είναι η αναβίωση της αρχικής σχέσης μας με τον Θεό, και η διατροφή μας μπορεί να μας βοηθήσει να φτάσουμε αυτόν τον σκοπό μόνο όταν ανυψωθούμε πέρα από το στάδιο της χορτοφαγίας και δεχτούμε πρασάνταμ.
Πως προετοιμάζεται και πως προσφέρεται το φαγητό
Η κατανόηση της πνευματικής αξίας του φαγητού αρχίζει από τη στιγμή που θα πάμε στο σουπερ-μαρκετ για να διαλέξουμε την τροφή που θα προσφέρουμε στον Κρίσνα. Ο Κρίσνα λέει στην Μπάγκαβαντ-γκίτα πως οι τροφές ταξινομούνται σε τρεις κατηγορίες, ανάλογα με τις τρεις υλικές ποιότητες (αγαθότητα, πάθος και άγνοια). Τα προϊόντα του γάλατος, η ζάχαρη, τα λαχανικά, τα φρούτα και τα δημητριακά είναι τροφές της αρετής, κατάλληλες να προσφερθούν στον Κρίσνα. Γενικά, οι τροφές που ανήκουν στο πάθος και την άγνοια δημιουργούν πόνο, δυστυχία και αρρώστια, και δεν μπορούμε να τις προσφέρουμε στον Κύριο. Αυτές οι τροφές είναι το κρέας, τα ψάρια και τα αυγά που, όπως περιγράψαμε, είναι «τροφές σάπιες, χαλασμένες, και βρώμικες». Ανάμεσα στα λαχανικά, υπάρχουν κάποια που δεν πρέπει να προσφέρονται στον Κύριο, όπως το κρεμμύδι και το σκόρδο. (Η ασαφετίδα, γνωστή με το όνομα χινγκ, είναι υποκατάστατό τους.) Το τσάι και ο καφές που περιέχει καφεΐνη, πρέπει επίσης να αποφεύγονται. Αν σας αρέσουν αυτά τα ροφήματα διαλέξτε καφέ χωρίς καφεΐνη και βότανα.
Οταν αγοράζετε, διαβάστε προσεκτικά τα συστατικά πάνω στη συσκευασία, επειδή οι κατασκευαστές των προϊόντων χρησιμοποιούν προσθετικά που έχουν ως βάση το κρέας, τα ψάρια και τα αυγά. Το γιαούρτι και η κρέμα γάλακτος περιέχουν μερικές φορές ζελατίνη που προέρχεται από τα νύχια και τα κόκαλα ζώων. Το τυρί δεν πρέπει να περιέχει πυτιά, ένα ένζυμα που προκύπτει από τους γαστρικούς ιστούς των βοοειδών.
Επίσης πρέπει να αποφεύγονται οι τροφές που προετοιμάζονται από άτομα που δεν είναι αφοσιωμένοι υπηρέτες του Κρίσνα, επειδή σύμφωνα με τους λεπτούς νόμους της φύσης, η νοητική κατάσταση του μάγειρα επηρεάζει το αποτέλεσμα. Το φαγητό επηρεάζει επίσης τη συνείδησή μας. Μπορούμε να κατανοήσουμε αυτήν την αρχή με το ακόλουθο παράδειγμα: Ενας πίνακας δεν είναι μια συλλογή χρωμάτων πάνω σε ένα καμβά, αλλά η νοητική έκφραση του ζωγράφου, που την αντιλαμβάνεται όποιος παρατηρεί το έργο. Παρόμοια, όταν τρώμε φαγητό που ετοιμάζεται χωρίς πνευματική συνείδηση, από άτομα που εργάζονται σε κάποιο εστιατόριο, συγκεντρώνουμε την νοητική νοοτροπία τους, που είναι υλιστική.
Ακόμη, χρησιμοποιήστε, όσο είναι δυνατόν, φρέσκα προϊόντα. Διατηρείτε την κουζίνα πάντα καθαρή, γιατί ότι προσφέρεται στον Θεό πρέπει να είναι καθαρό. Πριν μαγειρέψετε πλύντε τα χέρια σας. Μην δοκιμάζετε το φαγητό καθώς το μαγειρεύετε, γιατί ο Κρίσνα πρέπει να το δοκιμάσει πρώτος. Οταν το φαγητό ετοιμαστεί, τοποθετήστε το σε έναν ειδικό δίσκο που δεν χρησιμοποιείται για άλλον λόγο. Η απλούστερη προσφορά γίνεται με την προσευχή: «αγαπημένε μου Κύριε, Κρίσνα, δέξου σε παρακαλώ αυτό το φαγητό».
Θυμηθείτε πως η πραγματική σημασία της προσφοράς δεν είναι το φαγητό, αλλά η αφοσίωση και η ευγνωμοσύνη που εκφράζεται. Χωρίς αυτά, η προσφορά δεν γίνεται δεκτή από τον Θεό. Ο Θεός είναι πλήρης, δεν έχει ανάγκη κάτι για να ικανοποιηθεί. Η προσφορά μας είναι απλά ένας τρόπος για να Του δείξουμε την αγάπη και την ευγνωμοσύνη μας. Μετά την προσφορά, για μερικά λεπτά, ψέλνουμε το μάντρα: Χαρε Κρίσνα, Χαρε Κρίσνα, Κρίσνα Κρίσνα, Χαρε Χαρε, Χαρε Ράμα, Χαρε Ράμα, Ράμα Ράμα , Χαρε Χαρε. Μετά, μπορούμε να πάρουμε πρασάνταμ. Θυμηθείτε την πνευματική ποιότητα του πρασάντα που σας απελευθερώνει από το κάρμα. Και πάνω από όλα, απολαύστε το.
Αν επιθυμείτε να προσφέρετε το φαγητό στο σπίτι σας ακολουθώντας την διαδικασία που ορίζει η κίνηση για την Επίγνωση του Κρίσνα, αρκεί να δημιουργήσετε έναν μικρό ναό με την εικόνα του Κρίσνα και του πνευματικού δασκάλου, να μάθετε ένα απλό μάντραστα σανσκριτικά και ούτω καθεξής. Για περισσότερες πληροφορίες απευθυνθείτε στον ναό του Κρίσνα που βρίσκεται στην περιοχή σας.

Αλλες αρχές του μπάκτι-γιόγκα

Η προσφορά του πρασάνταμ είναι μόνο ένα μέρος του μπάκτι-γιόγκα. Για να εξαγνίσουμε και για να πνευματικοποιήσουμε τις αισθήσεις μας ασχολούμαστε με άλλες δραστηριότητες, από τις οποίες οι κυριότερη είναι το ψάλσιμο του μάντρα —Χαρε Κρίσνα, Χαρε Κρίσνα, Κρίσνα Κρίσνα, Χαρε Χαρε, Χαρε Ράμα, Χαρε Ράμα, Ράμα Ράμα, Χαρε Χαρε. Η Καλισαντάρανα Ουπάνισαντ βεβαιώνει: «Αυτές οι δεκάξι λέξεις που συνθέτονται από τριανταδύο συλλαβές είναι ο μοναδικός τρόπος για να αντιμετωπίσουμε τις βλαβερές επιδράσεις της Καλι-γιουγκα (της τωρινής εποχής, της διχόνοιας και της υποκρισίας). Οι Βεντα μας πληροφορούν πως το ψάλσιμο του αγίου ονόματος είναι ο μοναδικός τρόπος για να βγούμε από τον ωκεανό της άγνοιας. Μπορούμε να ψάλλουμε το μάντρα Χαρε Κρίσνα με συντροφιά και με τη συνοδεία μουσικών οργάνων ή μόνοι μας σε διαλογισμό. Στην τελευταία περίπτωση χρησιμοποιούμε το τζαπα-μαλα, ένα είδος ροσάριου φτιαγμένο ειδικά γι’ αυτόν τον σκοπό.
Για να ομορφήνετε τη ζωή σας, αποφύγετε τις τοξικές ουσίες —τα ναρκωτικά, το αλκοόλ, τα τσιγάρα— και τα ροφήματα —τον καφέ και το τσάι— που περιέχουν καφεΐνη—. Αυτές οι ουσίες επηρεάζουν αρνητικά το νου που βρίσκεται ήδη σε σύγχυση κάτω από την επίδραση του υλισμού. Οι Βεντα συνιστούν σε όποιον επιθυμεί να προοδεύσει πνευματικά, να μην παίζει τυχερά παιχνίδια που φέρνουν αγωνία, φθόνο και θυμό. Μιαν άλλη δραστηριότητα που αυξάνει τις υλικές επιθυμίες και εμποδίζει την αναβίωση της πνευματικής ζωής είναι το παράνομο σεξ. Οι κανονισμοί του μπάκτι-γιόγκα επιτρέπουν την σεξουαλική ζωή μόνο μέσα στα πλαίσια του γάμου.
Αν ακολουθήσουμε τις αρχές που αναφέρονται παραπάνω, θα γευτούμε μια συνεχώς αυξανόμενη πνευματική απόλαυση που θα γίνει αναπόσπαστο μέρος της ζωής μας. Η προσφορά του φαγητού ευχαριστεί ιδιαίτερα τον Κρίσνα. Ο Θεός δεν έχει ανάγκη το φαγητό που Του προσφέρουμε, αλλά εκτιμά την αγνότητα και την αφοσίωση της καρδιάς μας.
Στη συνέχεια, είναι απαραίτητη η μύηση από έναν πνευματικό δάσκαλο, γιατί χωρίς την καθοδήγηση και τα διδάγματά του δεν είναι δυνατόν να αποκτήσουμε τέλεια επίγνωση του Κρίσνα. Ο Κρίσνα λέει στην Μπάγκαβαντ-γκίτα: «Προσπάθησε να καταλάβεις την αλήθεια πλησιάζωντας έναν γνήσιο πνευματικό δάσκαλο. Διατύπωσε ερωτήσεις με τρόπο ταπεινό και υπηρέτησέ τον. Οποιος είναι αυτοσυνειδητοποιημένος μπορεί να σου αποκαλύψει την γνώση, γιατί έχει δει την Αλήθεια.» Ο πρώτος πνευματικός δάσκαλος της κίνησης για την επίγνωση του Κρίσνα στην Δύση είναι η Αυτού Θεία Χάρη του Α.Τσ. Mπακτιβεντάντα Σουάμι Πραμπουπάντα, μέλος της αναγνωρισμένης διαδοχής που κατέρχεται διαμέσου των αιώνων από τον ίδιο τον Κρίσνα, τον Υπέρτατο πνευματικό δάσκαλο. Από το 1977, την χρονιά που ο Σρίλα Πραμπουπάντα άφησε αυτόν τον πλανήτη, η διαδοχή των πνευματικών δασκάλων συνεχίζεται από τους μαθητές του.
Ο Σρίλα Πραμπουπάντα αναγνωρίστηκε ως ο μεγαλύτερος πρέσβυς της πνευματικής, ινδικής παράδοσης. Δίδαξε προσωπικά στους μαθητές του την τέχνη να προετοιμάζουν και να προσφέρουν πρασάνταμ. Στα βιβλία και στις διαλέξεις που άφησε πάνω στην βεδική φιλοσοφία, τονίζει την σημασία της προσφοράς του φαγητού στον Κρίσνα. «Αγάπη σημαίνει να δίνεις και να παίρνεις: δίνουμε κάτι στον αγαπημένο μας, εκείνος μας δίνει κάτι κι έτσι μεγαλώνει η αγάπη». Ολοι μπορούν να συμμετέχουν σ’ αυτήν την ανταλλαγή αγάπης με τον Κρίσνα όταν προσφέρουν χορτοφαγική τροφή και δέχονται το υπόλειμμα ως πρασάνταμ, έλεος του Κυρίου.

Comments are closed.